Het geloof in de inzet van de burger en zijn netwerk wint aan politiek draagvlak: van VVD tot Groen Links. In het boek ‘Onder het mom van zelfredzaamheid’ legt Piet Hein Peeters aan de hand van een aantal interviews met politici en andere deskundigen de dilemma’s bloot. Tegenover de profeten van zelfredzaamheid  staan degenen  met zorg voor de  ‘drietrapsraket’ eigen verantwoordelijkheid- hulp in het eigen netwerk-daarna de overheid. Hoe moet het met mensen zonder sterk netwerk? Mijn stelling is: alles hangt af van de ontwikkeling van kleinschalig initiatief, vaak combinaties van informele en formele hulp. Daar kunnen kwetsbare mensen  hun eigen ontbrekende netwerken vormen en kracht ontwikkelen.  En juist die initiatieven dreigen steeds verder in de verdrukking te komen, te blijven steken in hun ontwikkeling. Welke bestuurders worden  tuinmannen?  Met de juiste verhouding compost kunnen zij het kleinschalig initiatief laten groei en bloeien.

Ik heb zojuist gesproken met Annet, klant van de voedselbank, gezegend met een flinke portie organisatie- en improvisatievermogen. Zij  heeft de initiatiefgroep Foor Elqaar opgericht. De groep geeft onder meer een eigen krantje uit en organiseert voor ongeveer tien groepen per jaar de cursus Koken Voor Weinig. Zij wil gezien de toeloop de frequentie verhogen. Zowel klanten van de voedselbank als buurtgenoten willen meedoen.  Een probleem is, ook al gaat het om kleine bedragen: het geld. Per cursus  haalde zij tot nu toe 500 euro uit het budget voor Bewonersinitiatief. Dat is een probleem. Wat nu? Daar komt nog bij dat de ruimte die haar in het vooruitzicht was gesteld niet door dreigt te gaan. Daardoor kan het waardevolle initiatief niet verder groeien. En zo dreigt Annet, ondanks de bestuurlijke aandacht en schouderklopjes, te blijven steken. Omdat zij veel ambitie heeft loopt zij op tegen de bestaande ambtelijke kaders die niet zijn ingesteld op begeleiding.  Annet merkt dat zij op moet passen niet als zeur te worden gezien.

Ook in het gebied van GGZ zijn er voldoende  voorbeelden van kleinschalige settings van en voor kwetsbare burgers,  zoals blijkt uit  de publicatie op Eigen Wijze. De basis ingrediënten: lotgenotencontact, ervaringsdeskundigheid en steun van solidaire burgers bieden hen de mogelijkheid om zo zelfstandig mogelijk door het leven te gaan. Ze houden regie en hun hulpvraag blijft beperkt.  In een symposium  heeft de organisatie LFOS die deze initiatieven verenigt  naar voren gebracht dat met die initiatieven het mes van twee kanten snijdt:  er is een inhoudelijke meerwaarde en het werkt kostenbesparend.  Helder verhaal, kat in het bakkie zou je zeggen: ondersteunen, stimuleren en zo uitbouwen dus.  Niets is minder waar.  Ook hier is de praktijk er een van  vechten tegen de stroom in:  kortlopende projectfinanciering, bij elke gemeente opnieuw aankloppen door de WMO, bezuinigingen  en het probleem om de stem voldoende door te kunnen laten klinken tussen de grootschalige zorginstellingen. Dat  zorgt er voor dat er door de kleinschalige organisaties ontzettend  veel energie gestoken moet worden om in leven te blijven. De initiatieven wordt nu gevraagd zelfstandig naar nieuwe financieringsbronnen om te kijken. Het ontbreekt aan een tuinman die zorgt voor voldoende compost en water zodat de initiatieven door kunnen groeien. En zo blijft het allemaal marginaal, terwijl die groei en bloei mogelijk is.

Met een meeslepend enthousiasme zet de Amsterdamse wethouder zorg Eric van der Burg, bevraagd in ‘Onder het Mom van Zelfredzaamheid’, zijn visie uiteen. Sterke burgers verzoekt hij  zich als producent op te stellen: van bestuurder van de voetbalclub tot hulp in het bejaardenhuis. Maar ook de kwetsbare burger kan bijdragen. Ga als dakloze de weerstand tegen je woonvoorziening  tegen door bij te dragen aan de buurt. Van der Burg is optimistisch: er zijn al veel vrijwilligers in Amsterdam maar er kunnen er nog veel meer bij. Wat ik hier mis, en dat mis ik verder ook in het boek van Peeters -ja het wordt hier en daar zijdelings aangestipt- is de  ontwikkeling van een scenario van bottom up kleinschaligheid:  voor diegenen die geen vitaal  netwerk hebben maar ook niet opgeslokt willen worden door grootschalige instellingen. De voorbeelden bestaan:  je moet er wel oog voor hebben en goed na willen denken hoe je ze kunt ondersteunen.

Annet mist een tuinman die zorgt voor  water en compost in de juiste verhouding,  zodat zij op eigen kracht kan groeien en bloeien. Dat geldt voor veel meer initiatieven op dit moment: initiatieven die de potentie in zich dragen om van 1 euro 10 euro te maken. Zonder dat zij in de plaats komen van regulier hulp.  En zo blijft het gat in de drietrapsraket tussen het eigen netwerk en de overheid en grote instellingen te groot. Welke bestuurders gaan voor de tuinmanfunctie? Misschien wat voor Erik van der Burg die zich ook al zo inzet voor een eigen Amsterdams PGB. Sluit er goed op aan!

Veel mensen in buurten durven buurtgenoten niet aan te spreken  op overlast die zij veroorzaken. Ze zijn er bang alleen voor te staan geen buren te hebben die helpen en, als het nodig is, geen beroep te kunnen doen op de overheid.

Als die mensen elkaar vinden kunnen zij met elkaar de buurt weer eigen maken. Stad in Beweging is bezig met het opzetten van een project onder de naam Bondgenoten in de Buurt. In de presentatie van Piet van Diepen voor de Winteracademie worden de lijnen daarvan geschetst. Zie ook de blog daarover.

Aanspreken in Amsterdam: een kwestie van netwerken

Door Piet van Diepen

De vingers schieten omhoog. Ik heb zojuist mijn honderdkoppig publiek van overwegend oudere Amsterdammer de vraag  gesteld: Wie heeft er angst om overlastplegers aan te speken in de buurt omdat ‘je er alleen voor staat.’ Ik geef een lezing over Bondgenoten in de Buurt bij de Winteracademie in het Amsterdamse Mozeshuis. De veiligheid mag in Amsterdam sterk zijn verbeterd. Er valt nog een wereld te winnen: zover is duidelijk .

Er staan gelukkig ook positieve ervaringen tegenover. ‘Ik kan goed overweg met de jongeren die beneden staan, maar verschillende leden van mijn woongroep durven s’avonds de deur niet uit.’ Zo stelt een inwoonster in Amsterdam- Noord.  Hoe kunnen burgers elkaar de drempel over helpen, zonodig met behulp van de politie? Want ook dat is nodig: de angst is soms reëel, bijvoorbeeld voor die mevrouw uit Oost die onder een drugsdealer woont. Het perspectief: een samenspel van het bewonersnetwerk in de buurt; politie en overige instellingen die daar op aansluiten.

De bejaarde Astrid ging hen voor in zo’n netwerk. Zij is lid geworden van de SMS-alert in de Molenwijk in Noord na een brute overval in haar woning. De SMS-Alert is een van de voorbeelden in mijn lezing.  Astrid  vindt het ‘een uitkomst’. Zij voelt zich veel minder kwetsbaar in de buurt, ook na de verschrikkelijke gebeurtenis. Door het netwerk van bondgenoten. De SMS-Alert bestaat uit een groep van enige tientallen bewoners die een oogje in het zeil houden. Bij een probleem wordt eerst de onderlinge hulp ingeroepen, bijvoorbeeld om overlastgevers –denk aan pissen in het portiek- op een besliste doch ontspannen manier aan te spreken. Zo ontstaan er zelfs openingen om elkaar beter te leren kennen. Pas als dat niet of onvoldoende werkt wordt  de politie er bij gehaald. En daar kan men ook echt van op aan omdat die –evenals veel andere instanties- is ingesteld op de SMS-Alertgroep. Het resultaat is een ontspannen benadering: iedereen in de buurt kent ook het netwerk.

Elke buurt, elk probleem zijn eigen netwerk. Niet iedereen wil beginnen aan een SMS-Alert  als antwoord op een probleem in de straat. Het is een hele onderneming. Maar het principe is universeel. Verbind je en schakel elkaars hulp in als er een probleem is om zelf tot een oplossing te komen. Kijk wie je nodig hebt. Dat was bijvoorbeeld ook de aanpak van bewoners in een straat in Oost bij een medebewoner met psychische problemen. Met een belnetwerk konden de  buurtbewoners het probleem beter hanteren. Zij konden ook als netwerk met de professionele instanties tot afstemming  komen. Dat doen ook de bewoners van het Koekoeksplein in Noord. Samen met de buurtmeester organiseren zij prikakties van zwerfvuil. Zij kennen elkaar en durven buurtbewoners aan te spreken op hun vervuilend gedrag of jongeren op veroorzaken van overlast. Ze zijn zich er van bewust dat zij er niet alleen voor staan.

Natuurlijk heb je de instanties nodig bij veiligheidsproblemen: een samenspel is gewenst. Denk aan wij-zijtegenstellingen tussen allochtoon en autochtoon in wijken: dan moeten er eerst bruggen worden geslagen tussen de netwerken door sleutelfiguren met gezag zoals Said Bensellam uit West eventueel gevolg door een Eigen Kracht Conferentie in de wijk. Prettig is als je dan steun hebt van de politie en andere professionals om dit als buurt zelf te hand te nemen. En denk aan drugsdealers: buurtbewoners durven vaak pas te melden als zij elkaar onderling kunnen steunen en vertrouwen op doorpakken van de politie, zoals in Transvaal. De kern blijft dat het bouwen aan zo’n netwerk krachten kan losmaken en mensen weer uit hun schulp halen, zich de omgeving eigen te maken,  zodat zij kunnen spreken van ‘onze’ buurt.

Het probleem is misschien het gebrek aan geloof dat het anders kan. Het sluit niet aan bij de huidige praktijk van alledag, waar we vaak langs elkaar heen leven en er alleen voor staan bij een overlastprobleem. En  zo blijft alles bij het oude….. ….. Of er moet echt een urgentie zijn zoals in de Jan Evertsenstraat. De moord op juwelier Hund maakte zoveel woede en energie los in de buurt dat er een bruisend duurzaam initiatief uit voortkwam: Geef om de Jan Eef!

Met Anita Groenink initiatiefneemster en kunstenaar Henk Veen van SMS-Alert heb ik het daar later op de dag bij een andere bijeenkomst over. Als we die netwerken en mensen die op zo’n manier denken bij elkaar brengen?! Dan representeren we een ‘Way of Life’ waar je bij wilt horen. Van de hoog opgeleiden maatjes van Anita met weinig tijd van de Jan Eef, de bejaarde Astrids en kunstenaars als Henk Veen die wel met  ondernemers de koffieshop in wil om met jongeren in gesprek te raken. En niet te vergeten de professionals zoals buurtregisseur Gerard Zwarts die vindt dat het uiteindelijk bottom up moet gebeuren. We zorgen voor een motor die verschillende groepen bij elkaar brengt en tot veel nieuwe creatieve ideeën leidt die je op verschillende plekken kunt uitproberen toegespitst op de situatie ter plekke.  Met een groeiende praktijk van Bondgenoten in de Buurt moeten we het kunnen. Wordt vervolgd!

presentatie bondgenoten in de buurt

Henk van Waveren

Op woensdag 10 januari was Jerry Stein, de grondlegger van het programma Learning Dreams te gast in Amsterdam. Hij bezocht het Einstein Community centrum in het Staalmanpark, lunchte en wisselde van gedachten in de Coloured Kitchen met mensen uit het onderwijsveld en ging in gesprek met ouders van Parents United in Amsterdam Zuid-Oost. Stein werd op zijn tocht in Amsterdam vergezeld door Maurice Specht, publicist en in Rotterdam bekend van Specht in de Stad; Tessy Britton, betrokken bij de produktie en uitgave van Handmade en The Community Lovers Guides, Laura … en ondergetekende.

Jerry Stein is sinds meer dan 15 jaar de directeur van het programma Learning Dreams dat hij ontwikkeld heeft in de staat Minnesota, daarnaast is hij senior Fellow aan the University of Minnesota. Het bijzondere aan het programma en de inzichten van Stein is dat hij het leren door kinderen plaats in de context van het gezin, de persoonlijke netwerken rond het gezin en de (lokale) gemeenschap. En leren zo zegt hij heeft alles te maken met het realiseren van dromen. Dromen van ouders in dit geval. Als ouders actief bezig zijn met het realiseren van hun eigen dromen, dan is er een grote kans dat zij ook betrokken zijn bij het leren van hun kinderen. Daarmee wijkt hij af van het traditionele beeld van leren dat de meeste mensen hebben en dat is dat je dat vooral doet op school. Stein trekt dat veel ruimer.

En daarmee krijg je ook veel meer mogelijkheden in handen om het leren van kinderen op een positieve manier te beïnvloeden. Voor Minneapolis heeft hij uitgerekend dat er 16 miljoen dollar in de lagere scholen werd geinvesteerd, maar 45 miljoen in instellingen die op en andere manier bijdragen aan het leren, zoals bibliotheken, musea, tuinen.

Stein gaat uit van een lerende gemeenschap, waar kinderen deel van uitmaken. En voor kinderen is het essentieel dat je daar goed op aangesloten bent. Centraal daarin staan dus de ouders. Ouders die in staat zijn om hun dromen na te jagen, motiveren kinderen om te leren.

Stein heeft rond deze gedachten het programma “Learning Dreams”ontwikkeld. Medewerk(st)ers van Learning Dreams gaan op ouders af van kinderen die het niet goed doen. Met de ouders wordt kontakt gelegd – op die plekken waar de ouders zijn- en wordt geprobeerd het vertrouwen te winnen. Het uitgangspunt van de kontaktlegging is gelijkwaardigheid en vrijwilligheid. Men moet niets. Niemand wordt gedwongen om mee te doen met het programma. Men wil geen “goede ouders”maken.

Als mensen meedoen dan is het uit vrije wil. En veel mensen doen mee…eenvoudigweg, omdat het heel verleidelijk is om je eigen droom of dromen te realiseren en daar wat hulp bij te krijgen.

In de Einsteinschool werd Jerry ontvangen door Ria Koning, de directeur van de school, enkele medewerkers en moeders. Ria vertelde wat de school doet en op welke wijze deze zich verhoudt tot de wijk. De school levert een prachtig voorbeeld van hoe samen met de kinderen en ouders allerlei activiteiten binnen en buiten school zijn en worden ontwikkeld. Met als doel  kinderen zo goed mogelijk te equiperen voor later. Er ontwikkelde zich een mooi gesprek tussen Stein en enkele trotse moeders die zelf het bewijs leverden voor de stelling van Stein dat als ouders aan de weg timmeren, kinderen het ook goed doen.

In de Coloured Kitchen waar Christa Compas, directeur van het ABC de gastvrouwe was, ging Stein uitgebreid in op het programma Learning Dreams, de opzet, de uitvoering, de financiering en de resultaten. Wat betreft het laatste wees Stein erop dat je de resultaten van het programma moeilijk op heel korte termijn met een CITO toets kan bepalen. Als ouders aan de slag gaan met hun droom of dromen, dan gaat daar tijd overheen. Daarom werkt het programma ook met perioden van 3 jaar. Wat wel gemeten kan worden is of het persoonlijke netwerk van de ouders zich uitbreidt. Als dat zo is dan heb je een indicatie dat het goed gaat.

Duidelijk te merken was dat de aanwezigen probeerden een match te maken tussen hun eigen praktijk en de inzichten en het werk van Stein. Zo verteldeWim Ponsen, directeur van de basisschool Ru Parre, hoe hij probeert ouders meer te betrekken bij het leren, door in de middagpauze samen te lunchen met de kinderen. En David Kranenburg, directeur van de baisscholen Caleidoscoop in Almere en bestuurslid van de stichting Actief Ouderschap vertelde over zijn inspanningen die gericht zijn op het vergroten van de rol van actieve ouders bij het leren van hun kinderen.

In Zuidoost werd Jerry Stein in “de Drecht” ontvangen door Leila Frindi, voorzitter van Parents United en Jim van der Vennen. Hier ging Jerry Stein in gesprek met zo’n 30 mensen – vooral ouders die benaderd waren door Parents United. De ideeen van Stein sloegen duidelijk aan – hoe kan het ook anders in Amsterdam Zuidoost; Zuidoost heeft een lange geschiedenis van empowerment. Het leidde ondermeer tot de vraag van een van de ouders of Jerry Stein het programma ook kon draaien in Zuidoost. Stein gaf aan bereid te zijn mensen te trainen in het programma. Dat zou dan kunnen gebeuren in Minnesota of in Amsterdam. Voorwaarde is natuurlijk wel dat het gefinancierd wordt. Na afloop was een van de konklusies dat Parents United en het stadsdeel op korte termijn bij elkaar komen om deze idee te bespreken.

Met dit laatste initiatief kwam een eind aan een dag, waarin duidelijk is geworden dat het appel dat Jerry Stein doet op ouders om hun dromen te realiseren, opdat hun kinderen beter leren weerklank vindt bij zowel ouders al leerkrachten. En zoals al eeuwen bekend:

such is “the stuff that dreams are made on…”.

Henk van Waveren

Op woensdag 10 januari was Jerry Stein, de grondlegger van het programma Learning Dreams te gast in Amsterdam. Hij bezocht het Einstein Community centrum in het Staalmanpark, lunchte en wisselde van gedachten in de Coloured Kitchen met mensen uit het onderwijsveld en ging in gesprek met ouders van Parents United in Amsterdam Zuid-Oost. Stein werd op zijn tocht in Amsterdam vergezeld door Maurice Specht, publicist en in Rotterdam bekend van Specht in de Stad; Tessy Britton, betrokken bij de produktie en uitgave van Handmade en The Community Lovers Guides, Laura … en ondergetekende.

Jerry Stein is sinds meer dan 15 jaar de directeur van het programma Learning Dreams dat hij ontwikkeld heeft in de staat Minnesota, daarnaast is hij senior Fellow aan the University of Minnesota. Het bijzondere aan het programma en de inzichten van Stein is dat hij het leren door kinderen plaats in de context van het gezin, de persoonlijke netwerken rond het gezin en de (lokale) gemeenschap. En leren zo zegt hij heeft alles te maken met het realiseren van dromen. Dromen van ouders in dit geval. Als ouders actief bezig zijn met het realiseren van hun eigen dromen, dan is er een grote kans dat zij ook betrokken zijn bij het leren van hun kinderen. Daarmee wijkt hij af van het traditionele beeld van leren dat de meeste mensen hebben en dat is dat je dat vooral doet op school. Stein trekt dat veel ruimer.

En daarmee krijg je ook veel meer mogelijkheden in handen om het leren van kinderen op een positieve manier te beïnvloeden. Voor Minneapolis heeft hij uitgerekend dat er 16 miljoen dollar in de lagere scholen werd geinvesteerd, maar 45 miljoen in instellingen die op en andere manier bijdragen aan het leren, zoals bibliotheken, musea, tuinen.

Stein gaat uit van een lerende gemeenschap, waar kinderen deel van uitmaken. En voor kinderen is het essentieel dat je daar goed op aangesloten bent. Centraal daarin staan dus de ouders. Ouders die in staat zijn om hun dromen na te jagen, motiveren kinderen om te leren.

Stein heeft rond deze gedachten het programma “Learning Dreams”ontwikkeld. Medewerk(st)ers van Learning Dreams gaan op ouders af van kinderen die het niet goed doen. Met de ouders wordt kontakt gelegd – op die plekken waar de ouders zijn- en wordt geprobeerd het vertrouwen te winnen. Het uitgangspunt van de kontaktlegging is gelijkwaardigheid en vrijwilligheid. Men moet niets. Niemand wordt gedwongen om mee te doen met het programma. Men wil geen “goede ouders”maken.

Als mensen meedoen dan is het uit vrije wil. En veel mensen doen mee…eenvoudigweg, omdat het heel verleidelijk is om je eigen droom of dromen te realiseren en daar wat hulp bij te krijgen.

In de Einsteinschool werd Jerry ontvangen door Ria Koning, de directeur van de school, enkele medewerkers en moeders. Ria vertelde wat de school doet en op welke wijze deze zich verhoudt tot de wijk. De school levert een prachtig voorbeeld van hoe samen met de kinderen en ouders allerlei activiteiten binnen en buiten school zijn en worden ontwikkeld. Met als doel  kinderen zo goed mogelijk te equiperen voor later. Er ontwikkelde zich een mooi gesprek tussen Stein en enkele trotse moeders die zelf het bewijs leverden voor de stelling van Stein dat als ouders aan de weg timmeren, kinderen het ook goed doen.

In de Coloured Kitchen waar Christa Compas, directeur van het ABC de gastvrouwe was, ging Stein uitgebreid in op het programma Learning Dreams, de opzet, de uitvoering, de financiering en de resultaten. Wat betreft het laatste wees Stein erop dat je de resultaten van het programma moeilijk op heel korte termijn met een CITO toets kan bepalen. Als ouders aan de slag gaan met hun droom of dromen, dan gaat daar tijd overheen. Daarom werkt het programma ook met perioden van 3 jaar. Wat wel gemeten kan worden is of het persoonlijke netwerk van de ouders zich uitbreidt. Als dat zo is dan heb je een indicatie dat het goed gaat.

Duidelijk te merken was dat de aanwezigen probeerden een match te maken tussen hun eigen praktijk en de inzichten en het werk van Stein. Zo verteldeWim Ponsen, directeur van de basisschool Ru Parre, hoe hij probeert ouders meer te betrekken bij het leren, door in de middagpauze samen te lunchen met de kinderen. En David Kranenburg, directeur van de baisscholen Caleidoscoop in Almere en bestuurslid van de stichting Actief Ouderschap vertelde over zijn inspanningen die gericht zijn op het vergroten van de rol van actieve ouders bij het leren van hun kinderen.

In Zuidoost werd Jerry Stein in “de Drecht” ontvangen door Leila Frindi, voorzitter van Parents United en Jim van der Vennen. Hier ging Jerry Stein in gesprek met zo’n 30 mensen – vooral ouders die benaderd waren door Parents United. De ideeen van Stein sloegen duidelijk aan – hoe kan het ook anders in Amsterdam Zuidoost; Zuidoost heeft een lange geschiedenis van empowerment. Het leidde ondermeer tot de vraag van een van de ouders of Jerry Stein het programma ook kon draaien in Zuidoost. Stein gaf aan bereid te zijn mensen te trainen in het programma. Dat zou dan kunnen gebeuren in Minnesota of in Amsterdam. Voorwaarde is natuurlijk wel dat het gefinancierd wordt. Na afloop was een van de konklusies dat Parents United en het stadsdeel op korte termijn bij elkaar komen om deze idee te bespreken.

Met dit laatste initiatief kwam een eind aan een dag, waarin duidelijk is geworden dat het appel dat Jerry Stein doet op ouders om hun dromen te realiseren, opdat hun kinderen beter leren weerklank vindt bij zowel ouders al leerkrachten. En zoals al eeuwen bekend:

Op woensdag 10 januari was Jerry Stein, de grondlegger van het programma Learning Dreams te gast in Amsterdam. Hij bezocht het Einstein Community centrum in het Staalmanpark, lunchte en wisselde van gedachten in de Coloured Kitchen met mensen uit het onderwijsveld en ging in gesprek met ouders van Parents United in Amsterdam Zuid-Oost. Stein werd op zijn tocht in Amsterdam vergezeld door Maurice Specht, publicist en in Rotterdam bekend van Specht in de Stad; Tessy Britton, betrokken bij de produktie en uitgave van Handmade en The Community Lovers Guides, Laura … en ondergetekende.

Jerry Stein is sinds meer dan 15 jaar de directeur van het programma Learning Dreams dat hij ontwikkeld heeft in de staat Minnesota, daarnaast is hij senior Fellow aan the University of Minnesota. Het bijzondere aan het programma en de inzichten van Stein is dat hij het leren door kinderen plaats in de context van het gezin, de persoonlijke netwerken rond het gezin en de (lokale) gemeenschap. En leren zo zegt hij heeft alles te maken met het realiseren van dromen. Dromen van ouders in dit geval. Als ouders actief bezig zijn met het realiseren van hun eigen dromen, dan is er een grote kans dat zij ook betrokken zijn bij het leren van hun kinderen. Daarmee wijkt hij af van het traditionele beeld van leren dat de meeste mensen hebben en dat is dat je dat vooral doet op school. Stein trekt dat veel ruimer.

En daarmee krijg je ook veel meer mogelijkheden in handen om het leren van kinderen op een positieve manier te beïnvloeden. Voor Minneapolis heeft hij uitgerekend dat er 16 miljoen dollar in de lagere scholen werd geinvesteerd, maar 45 miljoen in instellingen die op en andere manier bijdragen aan het leren, zoals bibliotheken, musea, tuinen.

Stein gaat uit van een lerende gemeenschap, waar kinderen deel van uitmaken. En voor kinderen is het essentieel dat je daar goed op aangesloten bent. Centraal daarin staan dus de ouders. Ouders die in staat zijn om hun dromen na te jagen, motiveren kinderen om te leren.

Stein heeft rond deze gedachten het programma “Learning Dreams”ontwikkeld. Medewerk(st)ers van Learning Dreams gaan op ouders af van kinderen die het niet goed doen. Met de ouders wordt kontakt gelegd – op die plekken waar de ouders zijn- en wordt geprobeerd het vertrouwen te winnen. Het uitgangspunt van de kontaktlegging is gelijkwaardigheid en vrijwilligheid. Men moet niets. Niemand wordt gedwongen om mee te doen met het programma. Men wil geen “goede ouders”maken.

Als mensen meedoen dan is het uit vrije wil. En veel mensen doen mee…eenvoudigweg, omdat het heel verleidelijk is om je eigen droom of dromen te realiseren en daar wat hulp bij te krijgen.

In de Einsteinschool werd Jerry ontvangen door Ria Koning, de directeur van de school, enkele medewerkers en moeders. Ria vertelde wat de school doet en op welke wijze deze zich verhoudt tot de wijk. De school levert een prachtig voorbeeld van hoe samen met de kinderen en ouders allerlei activiteiten binnen en buiten school zijn en worden ontwikkeld. Met als doel  kinderen zo goed mogelijk te equiperen voor later. Er ontwikkelde zich een mooi gesprek tussen Stein en enkele trotse moeders die zelf het bewijs leverden voor de stelling van Stein dat als ouders aan de weg timmeren, kinderen het ook goed doen.

In de Coloured Kitchen waar Christa Compas, directeur van het ABC de gastvrouwe was, ging Stein uitgebreid in op het programma Learning Dreams, de opzet, de uitvoering, de financiering en de resultaten. Wat betreft het laatste wees Stein erop dat je de resultaten van het programma moeilijk op heel korte termijn met een CITO toets kan bepalen. Als ouders aan de slag gaan met hun droom of dromen, dan gaat daar tijd overheen. Daarom werkt het programma ook met perioden van 3 jaar. Wat wel gemeten kan worden is of het persoonlijke netwerk van de ouders zich uitbreidt. Als dat zo is dan heb je een indicatie dat het goed gaat.

Duidelijk te merken was dat de aanwezigen probeerden een match te maken tussen hun eigen praktijk en de inzichten en het werk van Stein. Zo verteldeWim Ponsen, directeur van de basisschool Ru Parre, hoe hij probeert ouders meer te betrekken bij het leren, door in de middagpauze samen te lunchen met de kinderen. En David Kranenburg, directeur van de baisscholen Caleidoscoop in Almere en bestuurslid van de stichting Actief Ouderschap vertelde over zijn inspanningen die gericht zijn op het vergroten van de rol van actieve ouders bij het leren van hun kinderen.

In Zuidoost werd Jerry Stein in “de Drecht” ontvangen door Leila Frindi, voorzitter van Parents United en Jim van der Vennen. Hier ging Jerry Stein in gesprek met zo’n 30 mensen – vooral ouders die benaderd waren door Parents United. De ideeen van Stein sloegen duidelijk aan – hoe kan het ook anders in Amsterdam Zuidoost; Zuidoost heeft een lange geschiedenis van empowerment. Het leidde ondermeer tot de vraag van een van de ouders of Jerry Stein het programma ook kon draaien in Zuidoost. Stein gaf aan bereid te zijn mensen te trainen in het programma. Dat zou dan kunnen gebeuren in Minnesota of in Amsterdam. Voorwaarde is natuurlijk wel dat het gefinancierd wordt. Na afloop was een van de konklusies dat Parents United en het stadsdeel op korte termijn bij elkaar komen om deze idee te bespreken.

Met dit laatste initiatief kwam een eind aan een dag, waarin duidelijk is geworden dat het appel dat Jerry Stein doet op ouders om hun dromen te realiseren, opdat hun kinderen beter leren weerklank vindt bij zowel ouders al leerkrachten. En zoals al eeuwen bekend:

Soms ben ik wel eens bang dat ik een crypto-christen-democraat ben. Niet dat ik de onbedwingbare neiging voel om in een praatprogramma een briefje richting een asielzoeker te schuiven met het aanbod om met zijn moeder mee te gaan naar een voetbalwedstrijd. Ook heb ik nog niet ontdekt dat ik graag dissidenten in de hoek drijf. Nee, het gaat om iets dat fundamenteler is. Vroeger was de term crypto-communist een scheldwoord. Het waren mensen die zeiden geen communist te zijn, maar stiekem communistische sympathieën koesterden.

Ik ben geen christendemocraat, maar als ik eerlijk ben vertonen mijn opvattingen onmiskenbaar christen-democratische trekjes. Zo heb ik de afgelopen jaren veel geschreven over samenredzaamheid, over het vermogen van mensen om met behulp van hun netwerk tegenslagen op te vangen. Ik heb het aangeprezen als alternatief voor zowel het uitbesteden van solidariteit aan de staat als voor het neo-liberale ‘ieder voor zich’. Eigen kracht conferenties waarbij probleemgezinnen familie, vrienden en buren inschakelen om uit de sores te komen, zijn een klassiek voorbeeld van samenredzaamheid. Ook heb ik bepleit dat mensen die zich melden bij de sociale dienst altijd de sterkste troef uit hun netwerk moeten meenemen. Het zijn ideeën die verdacht veel lijken op het christen-democratische ideaal van gespreide verantwoordelijkheid.

Vanaf 1 januari ben ik met 41 anderen een broodfonds begonnen. Wij vormen elkaars verzekering voor inkomensderving door ziekte. Als één van de leden door ziekte niet kan werken, krijgt hij van de andere leden gedurende maximaal twee jaar een gift om de maand door te komen. Ik noem dat graag een moderne coöperatie, maar met hetzelfde gemak kun je er een christen-democratisch etiket op plakken. Een broodfonds is dan een voorbeeld van soevereiniteit in eigen kring.

Of wat dacht u van mijn tirade tegen de zwartrijderseconomie (20-09-11). In een zwartrijderseconomie slagen bedrijven erin om de winst voor zichzelf te houden en de kosten op anderen af te wentelen. Tijdens de kredietcrisis bleek dat veel banken zwartrijders zijn. Maar ook bedrijven die ecologische schade veroorzaken, zijn zwartrijders. Ze houden de winst voor zichzelf en laten de samenleving opdraaien voor de schade aan het milieu. Deze praktijken kunnen ook bekritiseerd worden met het christen-democratische begrip rentmeesterschap. We hebben de aarde in bruikleen gekregen en moeten haar zorgvuldig beheren.

Als ik zoveel affiniteit heb met het christen-democratisch denken, waarom bekeer ik me dan niet tot de christen-democratie? Het simpele antwoord is dat de christen-democraten hun eigen idealen niet zo serieus nemen. Het natuur en milieubeleid van het kabinet is een lachertje. Soevereiniteit in eigen kring wordt gebruikt als excuus om versteende bureaucratische instellingen uit het maatschappelijk middenveld te steunen. Gespreide verantwoordelijkheid is verworden tot eigen verantwoordelijkheid. En dat komt in de praktijk neer op het neoliberale ideaal van zelfredzaamheid. Zoek het zelf maar uit. De overheid trekt zijn handen af van pechvogels zonder te organiseren dat de samenleving die zorg ook overneemt.

Door de implosie van het CDA lijken ook de idealen van de christen-democratie achterhaald. Maar niks is minder waar. Juist in een tijd waarin zowel de staat als de markt in diskrediet zijn geraakt, zou hun gedachtegoed de wind mee moeten hebben. Christen-democraten zoeken hun heil namelijk niet bij de staat en evenmin bij de markt. Christen-democraten zijn gemeenschapsdenkers. Mensen hunkeren naar een gevoel van gemeenschap. Ze zijn best tevreden over hun eigen leven, maar ontevreden over de samenleving. Ze zeggen: ‘met mij gaat het goed, met ons gaat het slecht.’ Als er moet worden bezuinigd en je wil mensen niet in de steek laten, is het essentieel de sociale krachten in de samenleving te mobiliseren. Volgens onderzoeker Gabriel van den Brink is er ook een veel grotere hang naar het hogere en een bereidheid tot onbaatzuchtigheid dan de cynische tijdgeest doet vermoeden (Volkskrant, 7-1-2012).

Het CDA is echter zo in de war dat ze de vruchten hiervan niet kunnen plukken. CDA’ers geloven tegen beter weten in dat als Verhagen maar weg is en ze voor hun idealen nieuwe woorden vinden, alles goed komt. Het is daarom tijd dat andere partijen zich ontfermen over de erfenis van de christendemocratie. Nu zijn het vooral de SP en de PVV die zich opwerpen als gemeenschapspartijen. Maar de ene partij levert de gemeenschap uit aan de staat en de ander gelooft dat het hebben van een gemeenschappelijke vijand genoeg is om een gemeenschap te vormen. Wie pakt de handschoen op? Wie formuleert een programma voor samenredzaamheid? Zo’n vooruitstrevende gemeenschapspartij zou op mijn sympathie kunnen rekenen. Crypto-christen-democraten aller partijen verenigt u.

Column verschenen in de Volkskrant  van 10 januari 2012

Pieter Hilhorst is mede-initiator van Wikistad. Zie http://stadinbeweging.nl/wikistad/

Op 29 oktober was Dan Thompson op uitnodiging van Stad in Beweging en Groen Gras in Amsterdam. Dan was afgelopen zomer in de media opgevallen omdat hij na de riots een twitteractie organiseerde onder de noemer ‘riotcleanup’ Dit was het signaal voor vele duizenden mensen  ‘to reclaim the streets’ en wel met bezems, om de zaak weer schoon te maken. Het leidde tot landelijke bekendheid en een bezoek op Downing Street. Een verslag. 

‘Something bad has to happen to get people on the street’

Er is een grote parallel te trekken met de Geef om de Jan Eef, een actie die opgestart werd na de moord op juwelier Fred Hunt, een jaar geleden. De organisatoren daarvan waren aanwezig als speciale gasten en het winkel/kantoorpand van Groen Gras vlak bij de Jan Evertsenstraat.

Voor de hand liggend is de conclusie dat er iets verschrikkelijks moet gebeuren om mensen te mobiliseren. Er moet in ieder geval een gevoel van urgentie zijn bij mensen.

Maar zo was toch de conclusie van de discussie: mensen ontdekken dan weer dat het leuk en bevredigende is om samen met hun buren in gesprek te komen en iets te ondernemen. Het met elkaar weer de straat terugpakken, althans de aanwezigheid op de straat geeft weer een gevoel van veiligheid, dat je ook niet snel weer kwijt wilt zijn. Dat is de belangrijkste basis voor duurzaamheid.  Zoals de aanwezige Paroolverslaggever Bart de Zoelen aantekende zou Dan een aanhanger zijn van voormalig burgemeester Cohen.

‘Now it is seen what we are doing’

Het grote voordeel van de omarming van de Big Society-agenda is dat er nu veel meer aandacht voor de bottom up activiteiten zijn. ‘They put a sticker on it.’ Als kunstenaar en organizer had hij daarvoor vooral met marginaliteit te kampen, ook al is hij de vader van de Empty Shopaanpak, waarbij lege winkelruimten worden gevuld met activiteiten.

Daar komt natuurlijk bij dat Dan bekend is geworden door de twitteractie waarmee hij grote groepen mensen op de been kreeg.

Dan had het wat de politiek betreft vooral gemunt op de voormalig labourpremier Tony Blair die volgens hem elke dag drie wetten produceerde. Dans bekendheid leidde tot een bezoek aan Downing Street 10 bij Cameron, waar hij direct duidelijk maakte dat zijn maatschappelijke visie –die van een ‘capitalistic anarchist’- anders is dan die van de premier. De roep om een bescheiden overheid die ruimte geeft aan  de burger –‘yes you may, instead of no you can’t’- hebben zij gemeen.  Dit werd uiteraard onderstreept door de aanwezige VVD-politicus  Tom Leest.

‘Just a little help’: microkredieten?

Tijdens dat bezoek was Dan Thompson  ook ingegaan op de vraag wat hij dan wel nodig had. Gewoon dat burgers en organizers zoals hij hun ding konden doen en de overheid datgene dat van burgers niet kon worden verwacht. Zoals uiteraard de handhaving. Geen grote pot met geld en bijbehorende criteria dat lokt volgens Dan alleen maar subsidiegericht gedrag uit. Dan was zelf wel eens geholpen door een groep die hij betitelde als ‘Christian anarchitst’, die hem steunden met 5000 pond een schouderklopje en de uitspraak: ga zo door! Zoiets dus. Microkredieten om zelf te kunnen ondernemen zouden ook goed zijn..

Dit kon op instemming rekenen en van de Geef Om de Jan Eef groep, die het stadsdeel West loofden om hun flexibele en ondersteunende houding. Gewoon direct boter bij de vis en geen stroperige bureaucratische barrière. Het deed bij gespreksleider Henk van Waveren het idee groeien om op verschillende plekken van dergelijke potjes in de overheidsbegroting te hebben zodat vrij eenvoudig een- tweetjes tussen burgers en overheid en politici gemaakt kunnen worden.

‘Small entrepreneurs and big institutes’

Herkenning was er bij de uitspraak  en de bijbehorende illustratie. De ‘empty shop’ aanpak van Dan was opgemerkt en omarmd door een van de ministers op televisie. Het leidde bij Dan direct tot een stroom van e-mails, maar niet tot zoiets als een opdracht. Dit was weggelegd voor een  instituut. Vanwege gebrek aan ervaring om de praktijkslag te maken kwam het instituut vervolgens weer bij Dan uit.

Het komt voort uit onzekerheid van de overheid om direct met kleine sociale ondernemers en burgers in zee te gaan. Stel het gaat fout: wat dan. Bij een instituut waar je mee in zee gaat is er altijd indekking: het is gerenommeerd dus je mag toch verwachten dat het rendeert.

Een iets meer streetwise overheid kan door veel directere relaties veel besparen. Zoals Dan en ik het –enigszins provocerend- met elkaar eens werden: maak eens van 1 euro 10 euro in plaats van andersom.

‘Yes you may’

Ten slotte kwam ook de straatcultuur nog aan de orde. Dan Thompson en mede-organisator Alain Klein van Groen Gras konden elkaar eenvoudig vinden. Beiden, met een

gemeenschappelijke achtergrond van kunstenaar, hebben gemeen dat zij dit verbinden met de straatcultuur. ‘Streetculture meets streetculture’. Een inspirerende gedachte volgens gemeenteraardslid Martin Verbeet.  Alain als beheerder van het Sieraad (voormalig gebouw de Edelsmedenschool) daarna als directeur van Groen Gras dat evenementen van en met buurbewoners organiseert en jongeren in een toezichthoudende rol inzet in de Jan Evertsenstraat. Dan als kunstenaar die in zijn ‘Empty shop’ activiteiten ook jongeren binnenliet. Volgens Dan:”The Magic Word is ‘Yes’ if they ask you if something. Because they are used to a ‘No’.”

Wie meer wil weten over de indrukken van Dan in Amsterdam lees zijn eigen blog :http://danthompson.co.uk/?p=531.

Mooie spiegel

De ‘beweging’ in Nederland komt niet van de overheid maar van burgers zelf

De beweging die wij zien wordt gerealiseerd door al die duizenden burgerinitiatieven die door burgers zelf worden genomen, of er nu een WMO is of niet. Om vervolgens vaak te merken dat de overheid niet als partner opereert. Als het initiatief niet goed in het subsidiepalletje en financieringsstromen past is er vaak irritatie bijn de overheid. Bij subsidie heeft de overheid de neiging om de regie over te nemen, als ware het een aanbesteding.  Ten slotte wordt  het burgerinitiatief in de hoek gezet van het leuke amateurisme ook bij samenwerking met professionals  Dit terwijl het professionele systeem op veel plaatsen opzichtig faalt en de waarde van burgerinitiatief niet in beeld wordt gebracht.

De Eigen Kracht aanpak is er evenmin  gekomen door de WMO, maar door de betrokkenheid en eigenwijsheid van de initiatiefnemers zelf. Daarom hebben we gezamenlijk het Eigen Kracht Manifest opgesteld. Aletta bekijk dat nog maar eens bij http://stadinbeweging.nl/wikistad/. De overheid heeft nog het een en ander te leren. Beweging van burgers claimen met de WMO,  daar waar  het initiatief van burgers zelf afkomstig is, is in ieder geval een gotspe. Zo’n opstelling vergroot de kloof tussen burgerkracht en overheid en smaakt als arrogantie, daar waar juist gelijkwaardig partnerschap gewenst is.  Bovendien verwijt de pot de ketel dat zij zwart ziet. Volgens Winsemius worden al die duizenden vrijwilligers zo door de profeten van de Big Society zoals Blond genegeerd, daar waar ze dat zelf zo ook doet.

Beweging moet van onderop komen. Overheid kan alleen stimuleren en moet aansluiten.

Een overheid die veel bezuinigt en afbreekt en tegelijkertijd  oproept tot beweging laadt verdenkingen op zich als ze oproept tot burgerkracht. Hetzelfde geldt voor politieke partijen zelf.  Denk bijvoorbeeld aan het CDA waarvan de basis wil werken aan sterkere gemeenschappen. Dit staat in schril contrast met hun top-down machtspolitiek. Het is ook de weeffout bij de aanpak van Blond. Om zijn boodschap te verkondigen zoekt hij met zijn denktank een plaats in de mantel  van de macht. Als ‘Red Tory’ is hij de huisideoloog van Cameron. Om dat de blijven moet hij Cameron dan ook niet teveel voor de voeten lopen. Dat doet hij dan op een uitzondering na, ook niet. Een analyse van de reactie van Cameron  op de riots heb ik niet gezien of gehoord. Dit terwijl Cammeron toch tot ronkende rechtse retoriek verviel:  De domoren (mijn betiteling) die herkenbaar waren bij de riots en werden berecht moesten de zwaarst mogelijke straffen krijgen. Daar waar zijn houding ten aanzien van jongeren die gevoelig zijn voor criminaliteit voor de riots nog uitnodigend was ( omschreven als ‘hug a hoodie’ in de Britse pers). Alleen de liberals kwamen nog met restorative justice voorstellen die passender zijn bij de Big Societygedachte.Inspirerender dan Blond waren  grassroots activisten zoals Symeon Brown en  Dan Thompson. Via twitter bracht Dan grote groepen mensen op de been die de straat terug veroverden op de benden. Vorige week was hij nog bij ons op bezoek in Nederland. Hij vertelde het volgende te hebben gezegd aan Cameron bij een  uitnodiging op Downing Street 10: “Before you are going to say all nice things about me, you should know I’m actually an anarchist. What I want is that you do your thing, but leave a lot to the people. Just help us a little.” Een  andere uitspraak: ‘Big Society is a nice sticker for something we already did. Now there is more attention to it.’

Dat het bestaande meer aandacht krijgt is dus wel winst van de omarming van de Big Societyfilosie van Blond door Cameron. Maar als Blond geloofwaardig wil zijn en aan gehoor wil winnen moet hij vooral met Symeon Brown en Dan Thompson optrekken, liefst als partner van de overheid maar zo nodig als criticaster maar  in ieder geval de onafhankelijkheid koesterend. Ook voor de profeten van de burgerkracht in Nederland  is  zo’n verbinding met de grassrootorganizers, de echte makers van de Big Society of Wikiland, noodzakelijk.   Zo krijgen we hier pas echt een beweging op gang.

‘Big Society versus WMO  is als ‘Zegt de muis tegen de olifant: wat stampen we lekker’
Met de Wikistadinitiatiefgroep, voortkomend uit het Eigen Krachtmanifest concluderen wij dat op een groot aantal terreinen de overheid en de markt het leven van mensen te veel sturen zonder het gewenste resultaat. Of het nu gaat om de woningbouw (denk aan collectief particulier opdrachtgeverschap als breuk) de verzekeringen (denk aan het Broodfonds) de veiligheid (Echtrecht conferenties etcetera) en de zorg: overal zien we beweging. Daarbij gelden eigenlijk twee simpele vuistregels. Meer en sterkere burgers in hun netwerken en verbanden als basis met zeggenschap en een aansluitende overheid, die zich complementair als partner opstelt.

Zo eenvoudig als het klinkt is het niet. Het realiseren  daarvan vraagt een maatschappelijke kanteling bij burgers en hun manier van leven en werken, maar ook bij professionals en politici die veel verder reikt dan de WMO. Op al die terreinen is de vraag om te denken als een burger: hoe kan die eigenaar van het probleem en de oplossing zijn en wat heeft hij nodig van de overheid?  De crux is, en ik citeer nu  Rob van Pagée, voorman van de Eigen Kracht Centrale, om niet voortdurend als professionals naar het Eigen Krachtknopje van de burger te zoeken, maar om burgerkracht en –invloed als basis te nemen voor maatschappelijk  handelen en tussen die burger gaan staan. Dan help je echt mee aan die Big Society of Wikiland. De WMO kan een steun zijn als deze zich op die beweging baseert.